Wat wil ik in het leven?

Wat wil ik in het leven?

LEVENSGEVRAGEN · ZINGEVING · WAARDEN

Wat wil ik eigenlijk in het leven? Als je vooral weet wat je níét meer wilt


Soms weet je verrassend goed wat je niet meer wilt. Niet zo doorgaan. Niet weer diezelfde keuze maken. Niet nog jaren in dezelfde situatie blijven. Alleen blijft één klein detail irritant vaag: wat wil je dan wél?

Misschien herken je het. Je weet dat je iets anders wilt met je werk, maar niet wat. Je voelt dat bepaalde keuzes niet meer passen, terwijl je geen duidelijk alternatief kunt aanwijzen. Of je hebt simpelweg het gevoel dat je leven anders mag, maar zodra iemand vraagt hoe dan?, valt het stil. Dat kan frustrerend zijn. Zeker wanneer je denkt dat andere mensen blijkbaar wél precies weten wat ze willen. Ze lijken een carrièreplan te hebben, een vijfjarenplan, een woonwens, een relatiebeeld en vermoedelijk ergens ook nog een kleurgecodeerde spreadsheet waarin hun complete toekomst netjes staat uitgestippeld. Ondertussen denk jij: ik zou al blij zijn als ik wist wat ik volgend jaar ongeveer wil. Niet weten wat je wilt betekent alleen niet automatisch dat je stuurloos bent. Soms probeer je een vraag te beantwoorden waarop simpelweg nog geen kant-en-klaar antwoord bestaat.

Je hoeft niet je hele toekomst te kennen om te kunnen merken welke richting op dit moment beter bij je past.

Waarom is het soms zo moeilijk om te weten wat je wilt?

De vraag “wat wil ik?” klinkt eenvoudig. Alsof het antwoord ergens diep vanbinnen klaarstaat en je alleen even goed genoeg moet luisteren. In werkelijkheid lopen daar allerlei andere stemmen doorheen. Wat verstandig is. Wat haalbaar is. Wat anderen van je verwachten. Wat je ouders logisch zouden vinden. Wat financieel veilig voelt. Wat bij je opleiding past. Wat bij je leeftijd hoort. Wat je ooit hebt gezegd dat je wilde. En natuurlijk wat je vooral níét wilt verliezen. Wanneer al die informatie tegelijk meedoet, kan de vraag “wat wil ik zelf?” behoorlijk lastig te beantwoorden worden.

Even een onderscheid

Niet weten wat je wilt is niet hetzelfde als niets willen

Misschien weet je nog niet welke baan je wilt, maar weet je wel dat je meer autonomie nodig hebt.

Misschien weet je niet waar je wilt wonen, maar merk je wel dat rust en ruimte belangrijker worden.

Misschien weet je niet precies hoe je relatie eruit zou moeten zien, maar voel je duidelijk dat openheid en verbinding belangrijk voor je zijn.

Het concrete antwoord kan ontbreken terwijl de richting al veel duidelijker is dan je denkt.

Vrouw loopt over een pad dat zich splitst als symbool voor levenskeuzes en richting

Je hoofd zoekt graag naar dé juiste keuze

Een van de redenen waarom beslissingen zo zwaar kunnen voelen, is dat we ze soms behandelen alsof ergens één perfecte keuze bestaat. De juiste baan. De juiste relatie. De juiste studie. De juiste plek om te wonen. De juiste timing. En als die perfecte keuze bestaat, kun je hem natuurlijk ook missen. Dus ga je analyseren. Nog een lijstje maken. Nog eens vergelijken. Nog iemand om advies vragen. Nog drie artikelen lezen. Nog een nachtje slapen. Vervolgens nog een weekje. Allemaal heel begrijpelijk. Alleen levert méér nadenken niet automatisch méér duidelijkheid op. Sommige informatie kun je namelijk pas krijgen nadat je iets hebt ervaren. Daarbij helpt het ook om niet iedere gedachte automatisch als feit of opdracht te behandelen. Je hoofd kan behoorlijk overtuigend uitleggen waarom iets gegarandeerd verkeerd afloopt. In de blog over gedachten, piekeren en cognitieve defusie lees je waarom je niet eerst al je twijfels hoeft op te lossen voordat je verder kunt.

Waarom zekerheid vaak pas achteraf ontstaat

We zouden het liefst eerst volledig zeker weten wat we willen en daarna pas handelen. Alleen werkt het leven nogal vaak andersom. Je begint ergens aan en ontdekt gaandeweg wat bij je past. Je volgt een cursus en merkt dat een onderwerp je onverwacht enthousiast maakt. Je probeert minder uren te werken en ontdekt dat vrije tijd alleen niet was wat je miste. Je neemt juist meer verantwoordelijkheid en merkt dat uitdaging je goed doet. Je begint aan iets waarvan je dacht dat het perfect bij je paste en ontdekt dat je je hebt vergist. Ook dat laatste is belangrijk om te weten. Een keuze hoeft dus niet alleen succesvol te zijn wanneer hij definitief de juiste blijkt. Een keuze kan ook nuttig zijn omdat hij je helpt ontdekken wat wel en niet aansluit.

Wat wil ik in het leven?

Dat is een enorme vraag. Bijna onhandig groot. Want wat bedoelen we precies? Wat wil je met je werk? Met relaties? Waar wil je wonen? Hoe wil je je dagen indelen? Wat wil je meemaken? Wie wil je zijn? Waar wil je over dertig jaar op terugkijken? Wanneer je al die vragen tegelijk probeert te beantwoorden, is het niet vreemd dat je hoofd een soort blauw scherm produceert. Het helpt daarom vaak om de vraag kleiner te maken.

Maak de vraag kleiner

Vraag niet alleen “wat wil ik?”, maar bijvoorbeeld:

Waar wil ik meer van?

Meer rust, uitdaging, verbinding, vrijheid, plezier, creativiteit, ontwikkeling?

Waar wil ik minder van?

Welke dingen kosten structureel veel energie zonder dat ze voor jou werkelijk belangrijk zijn?

Waar ben ik nieuwsgierig naar?

Wat trekt steeds opnieuw je aandacht, ook al heb je er nog geen concreet plan voor?

Wat zou ik willen proberen als ik niet meteen hoefde te beslissen of het voor altijd is?

Waarden zijn iets anders dan antwoorden

Binnen Acceptance and Commitment Therapy, ACT, wordt veel gewerkt met waarden. In Waarden zijn geen doelen lees je uitgebreider waarom waarden geen eindbestemming zijn, maar eerder aangeven hoe je wilt leven terwijl je onderweg bent. Waarden vertellen je niet precies welke baan je moet kiezen of in welke stad je moet wonen. Ze geven eerder informatie over hoe je wilt leven terwijl je keuzes maakt. Denk aan vrijheid, verbinding, nieuwsgierigheid, creativiteit, avontuur, betrouwbaarheid, compassie, ontwikkeling, eerlijkheid of rust. Stel dat vrijheid belangrijk voor je is. Dan betekent dat niet automatisch dat je je baan moet opzeggen en met een camper richting Spanje moet vertrekken. Het kan ook betekenen dat je meer invloed wilt hebben op je agenda. Of dat je vaker je eigen keuzes wilt maken. Of dat je minder wilt leven volgens verwachtingen van anderen. Waarden geven dus geen routebeschrijving met afslagnummer en verwachte aankomsttijd. Ze functioneren eerder als een kompas.

Een kompas vertelt je niet precies waar je zult uitkomen. Het helpt je wel herkennen welke kant je op wilt bewegen.

✦

Wat je niet meer wilt kan juist bruikbare informatie bevatten

We doen soms alsof weten wat je níét wilt een waardeloos tussenstation is. Maar daar zit vaak al behoorlijk veel informatie in. “Ik wil niet meer voortdurend over mijn grenzen gaan” kan wijzen naar autonomie of zelfzorg. “Ik wil niet meer alleen maar werken” kan iets zeggen over verbinding, rust of aanwezigheid. “Ik wil niet meer doen alsof alles prima gaat” kan wijzen naar authenticiteit. “Ik wil niet nog tien jaar hetzelfde werk doen” kan iets zeggen over ontwikkeling, uitdaging of betekenis. Je hoeft dus niet onmiddellijk het positieve tegenantwoord te kennen. Je kunt eerst onderzoeken: wat vertelt mijn afkeer me over wat blijkbaar belangrijk voor me is? Dat geldt ook wanneer je merkt dat je vooral afstand wilt van iets of iemand. Afstand kan een gezonde grens zijn, maar soms gebruiken we afstand ook om moeilijke gevoelens of gesprekken te vermijden. In Grenzen versus muren lees je meer over dat verschil.

Vrouw schrijft in een notitieboek naast een kompas als symbool voor reflectie en waarden

Waarom anderen om advies vragen soms juist verwarrender wordt

Wanneer je niet weet wat je wilt, ligt het voor de hand om advies te vragen. Op zichzelf is daar niets mis mee. Andere mensen kunnen perspectieven zien die jij mist. Alleen geven mensen advies onvermijdelijk vanuit hun eigen geschiedenis, angsten, waarden en voorkeuren. De één vindt zekerheid belangrijk en adviseert je vooral geen risico te nemen. De ander vindt vrijheid belangrijk en vraagt zich af waarom je überhaupt nog twijfelt. Iemand die zelf spijt heeft van een gemiste kans zal je sneller aansporen om te springen. Iemand die ooit hard gevallen is, zal eerder zeggen dat je voorzichtig moet zijn. Dat maakt hun advies niet waardeloos. Maar het betekent wel dat uiteindelijk niemand anders volledig kan bepalen welke richting voor jou passend is.

Pas op voor wachten tot je geen twijfel meer voelt

Een bekende valkuil is denken dat je pas een keuze mag maken wanneer je volledig zeker bent. Maar bij belangrijke keuzes komt die zekerheid vaak niet. Je kunt enthousiast zijn én bang. Nieuwsgierig én onzeker. Weten dat iets niet meer past en tegelijkertijd verdriet voelen om het los te laten. Dat zijn geen tegenstrijdigheden die eerst opgelost moeten worden. Binnen ACT gaat psychologische flexibiliteit juist over kunnen handelen in aanwezigheid van zulke ervaringen.

Soms gaat “wat wil ik?” eigenlijk over een relatie

De vraag wat je wilt speelt natuurlijk niet alleen rond werk of grote levenskeuzes. Ook binnen relaties kun je voelen dat iets niet helemaal aansluit zonder direct te weten wat het alternatief is. Misschien mis je ruimte. Misschien juist verbinding. Misschien ervaar je een verschil in behoeften en probeer je vooral te bepalen wie zich aan wie moet aanpassen. Juist dan kan het nuttiger zijn om eerst te onderzoeken wat ieder nodig heeft dan onmiddellijk een oplossing af te dwingen. Dat zie je bijvoorbeeld terug in Als jij wilt en ik niet: verschil in verlangen binnen een relatie .

Van nadenken naar experimenteren

Wanneer je vastloopt in de vraag wat je wilt, kan het helpen om minder in definitieve beslissingen te denken en meer in experimenten. Een experiment hoeft niet je hele toekomst vast te leggen. Je kunt een gesprek voeren met iemand die het werk doet waar jij nieuwsgierig naar bent. Je kunt een cursus volgen zonder meteen een compleet carrièrepad te kiezen. Je kunt een maand één avond per week vrijhouden om te onderzoeken wat je met die ruimte wilt doen. Je kunt vrijwilligerswerk proberen, een hobby hervatten, een dag meelopen. Je kunt ergens nee tegen zeggen en bekijken wat er daardoor beschikbaar komt. Dat kan overigens moeilijker zijn dan het klinkt. Zeker wanneer je snel verantwoordelijkheid voelt voor de teleurstelling van een ander. In de blog Nee zeggen zonder schuldgevoel  lees je waarom een grens aangeven niet hetzelfde is als iemand afwijzen. Experimenteren geeft informatie die je achter je bureau simpelweg niet kunt bedenken.

Probeer het zelf

Meer, minder, nieuwsgierig naar

Pak een vel papier en maak drie kolommen.

Meer hiervan

Schrijf vijf dingen op waarvan je meer ruimte zou willen in je leven. Denk bijvoorbeeld aan rust, avontuur, verdieping, mensen zien, alleen zijn, creativiteit of zelfstandigheid.

Minder hiervan

Noteer vijf dingen waarvan je merkt dat ze structureel te veel ruimte innemen.

Hier ben ik nieuwsgierig naar

Noteer drie dingen waar je nieuwsgierig naar bent zonder eerst te bepalen of ze verstandig, haalbaar of nuttig zijn.

Kijk daarna niet meteen naar wat je hele leven moet worden. Kies één klein experiment dat past bij iets uit je lijst.

Doe dat experiment en kijk vervolgens wat je leert.

Je identiteit hoeft ook niet vast te staan

Soms weten we niet wat we willen omdat we proberen trouw te blijven aan een eerdere versie van onszelf. Je hebt misschien jarenlang gedacht dat je ambitieus moest zijn of dat je juist iemand was die nooit behoefte had aan verandering. Misschien heb je ooit een bepaald beroep gekozen, een levensstijl opgebouwd of een beeld gevormd van hoe jouw toekomst eruit zou zien. En dan verandert er iets. Je bent alleen niet meer precies dezelfde persoon die hem ooit maakte. Wat vroeger belangrijk was kan minder belangrijk worden. Iets waar je nooit aandacht voor had kan ineens veel betekenis krijgen. Dat is wat mensen doen: veranderen.

Je hoeft geen passie te vinden

Ook het idee dat iedereen ergens één grote passie voor zou moeten hebben helpt niet altijd. Sommige mensen weten vanaf hun twaalfde precies wat ze willen doen. Veel andere mensen absoluut niet. Betekenis kan ook ontstaan uit een combinatie van dingen. Werk dat goed genoeg past. Mensen om wie je geeft. Dingen leren. Iets maken. Voor iemand zorgen. Humor. Nieuwsgierigheid. Vrijheid. Een bijdrage leveren. Je hoeft dus niet noodzakelijk één groot antwoord te ontdekken dat ineens alles verklaart. Misschien bestaat een betekenisvol leven vooral uit heel veel kleine keuzes die steeds iets meer dezelfde richting op bewegen.

Je hoeft niet te ontdekken wat je voor de rest van je leven wilt. Je hoeft alleen te onderzoeken wat je vanaf hier iets vaker wilt kiezen.

Als je vooral weet wat je niet meer wilt

Dan weet je dus misschien al meer dan je denkt. Je hebt een vertrekpunt. Dat kan je helpen onderzoeken wat ergens onder ontbreekt. Misschien is het geen nieuwe baan waar je naar verlangt, maar autonomie. Geen nieuwe relatie, maar meer echte verbinding. Geen compleet ander leven, maar meer ruimte voor jezelf binnen het leven dat er al is. Of misschien blijkt er uiteindelijk wél een grotere verandering nodig. Ook dat hoef je niet vooraf te weten. Begin kleiner. Kijk naar wat belangrijk is. Experimenteer. Let op wat er gebeurt. En stel jezelf af en toe een andere vraag dan alleen “wat wil ik?”

Daar hoeft nog geen perfect antwoord op te komen. Een eerste stap is genoeg.

Verder lezen

Meer over richting, gedachten en relaties

Deze levensvraag raakt aan verschillende thema’s binnen SAOR. Lees bijvoorbeeld Waarden zijn geen doelen als je verder wilt onderzoeken wat werkelijk belangrijk voor je is.

Merk je dat je vooral vastloopt in je eigen gedachten? Lees dan Waarom je hoofd juist harder gaat praten als je een gedachte probeert weg te krijgen .

Gaat je twijfel vooral over nabijheid, afstand of grenzen in relaties? Dan sluiten Grenzen versus muren en Als jij wilt en ik niet daar goed op aan.

Bronnen

Harris, R. (2019). ACT made simple: An easy-to-read primer on acceptance and commitment therapy (2nd ed.). New Harbinger Publications.

Harris, R. (2022). The happiness trap: How to stop struggling and start living (2nd ed.). Shambhala.

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). Guilford Press.

Bohlmeijer, E., & Hulsbergen, M. (2024). Voluit leven: Mindfulness of de kunst van het aanvaarden, nu als praktisch hulpboek. Boom.

Schwartz, B. (2004). The paradox of choice: Why more is less. Ecco.

Terug naar blog

Reactie plaatsen

Let op: opmerkingen moeten worden goedgekeurd voordat ze worden gepubliceerd.