Is dit het nou? Als er iets in je leven mist.
LEVENSGEVRAGEN · ZINGEVING · WAARDEN
Is dit het nou? Als je leven goed lijkt, maar iets mist
Er hoeft niets spectaculair mis te zijn om toch te voelen dat er iets ontbreekt. Je leven kan op papier prima kloppen en tegelijkertijd kan ergens die irritant hardnekkige vraag opduiken: is dit het nou?
Misschien heb je werk, een huis, een relatie, vrienden, kinderen of plannen voor de toekomst. Er zijn geen enorme rampen gaande en wanneer iemand je vraagt hoe het gaat, kun je redelijk overtuigend zeggen: goed. En toch voelt het soms alsof er ergens een stukje ontbreekt. Niet noodzakelijk groot genoeg om precies te kunnen benoemen. Eerder een vaag soort onrust. Je doet wat je altijd deed, maar het voelt minder vanzelfsprekend. Dingen waar je vroeger enthousiast van werd, doen minder. Je agenda zit vol en toch vraag je je soms af waar je eigenlijk zo druk mee bent.
En dan verschijnt die vraag:
Is dit eigenlijk het leven dat ik wil leiden?
Dat kan behoorlijk ongemakkelijk zijn. Zeker wanneer je objectief gezien helemaal geen reden lijkt te hebben om ontevreden te zijn. Dan komt er vaak nog een tweede gedachte bovenop: ik zou toch gewoon tevreden moeten zijn? Alleen werkt betekenis niet volgens een checklist. Een mens kan alles hebben wat volgens de buitenwereld nodig is voor een goed leven en zich toch afvragen waarom het vanbinnen niet helemaal aansluit.
Een levensvraag betekent niet automatisch dat er iets mis is
Vragen over richting, betekenis, identiteit en keuzes horen bij het menselijk leven. Ze kunnen juist ontstaan wanneer er even voldoende rust is om verder te kijken dan de volgende deadline, rekening of afspraak.
De vraag “is dit het nou?” hoeft daarom niet direct te betekenen dat je drastisch iets moet veranderen. Het kan ook betekenen dat een deel van jou opnieuw probeert vast te stellen wat op dit moment belangrijk voor je is.
Waarom die vraag soms juist opduikt als alles redelijk goed gaat
Wanneer er iets acuut misgaat, zijn onze prioriteiten meestal vrij duidelijk. Je moet handelen. Een probleem oplossen. Herstellen. Zorgen. Regelen. Maar wanneer het leven stabieler wordt, ontstaat er meer ruimte om vragen te stellen die minder gemakkelijk af te vinken zijn. Wil ik dit werk eigenlijk nog vijf jaar doen? Past deze relatie nog bij wie ik nu ben? Wanneer heb ik voor het laatst iets gedaan waar ik echt enthousiast van werd? Waarom voelt mijn leven vooral als dingen die moeten? Ben ik keuzes blijven maken omdat ze nog bij mij passen, of vooral omdat ik ze ooit gemaakt heb? Dat zijn geen praktische problemen met één correcte oplossing. En precies daar heeft ons probleemoplossende brein soms moeite mee.
Je hoofd wil het liefst zo snel mogelijk een antwoord
Onzekerheid is ongemakkelijk. Wanneer je voelt dat iets niet helemaal klopt, begint je hoofd daarom vaak onmiddellijk oplossingen te produceren. Misschien moet ik ander werk zoeken. Misschien ligt het aan mijn relatie. Misschien moet ik verhuizen. Misschien moet ik minder werken. Meer reizen. Een opleiding beginnen. Een camper kopen. Naar Portugal emigreren. Een tiny house aanschaffen en geiten houden. Die laatste drie zijn uiteraard niet verplicht. Er is niets mis met verandering. Soms is veranderen precies wat nodig is. Alleen kan het lastig worden wanneer een grote beslissing vooral bedoeld is om het vervelende gevoel van onzekerheid zo snel mogelijk kwijt te raken. Dan proberen we een levensvraag op te lossen alsof ergens één juist antwoord verstopt ligt.
De vraag achter de vraag
“Is dit het nou?” lijkt in eerste instantie een vraag over je omstandigheden. Maar vaak zitten daar interessantere vragen onder.
Wat probeer je eigenlijk te begrijpen?
Waar verlang ik op dit moment naar?
Niet wat verstandiger, slimmer of realistischer zou zijn. Wat merk je dat je mist?
Welk deel van mijn leven krijgt veel tijd, maar voelt eigenlijk niet zo belangrijk?
Wat vind ik belangrijk, maar krijgt nauwelijks ruimte?
Welke keuzes maak ik vooral omdat ik denk dat het zo hoort?
Wat zou ik vaker doen wanneer niemand daar iets van hoefde te vinden?
Met zulke vragen verschuift de aandacht langzaam van “welke drastische beslissing moet ik nemen?” naar een veel fundamentelere vraag:
Wat wil ik eigenlijk belangrijk maken in mijn leven?
Daar komen waarden om de hoek kijken
Binnen Acceptance and Commitment Therapy, ACT, wordt veel gewerkt met waarden. Waarden zijn richtingen waarin je wilt leven. Ze beschrijven niet wat je ooit bereikt wilt hebben, maar hoe je wilt omgaan met jezelf, anderen en de wereld om je heen. Denk bijvoorbeeld aan verbinding, vrijheid, nieuwsgierigheid, zorgzaamheid, creativiteit, avontuur, betrouwbaarheid, ontwikkeling, rechtvaardigheid of rust. Een waarde is iets anders dan een doel. Een huis kopen kan een doel zijn. Vrijheid kan daaronder een waarde zijn. Een eigen bedrijf starten kan een doel zijn. Creativiteit, autonomie of iets betekenisvols bijdragen kunnen waarden zijn. Een relatie vinden kan een doel zijn. Verbinding, intimiteit en liefdevol aanwezig zijn kunnen waarden zijn. Het verschil is belangrijk, omdat doelen op een bepaald moment bereikt kunnen worden. Waarden nooit helemaal. Je kunt niet op donderdagmiddag om 15.20 uur klaar zijn met verbinding. Je kunt vandaag wel iets doen dat meer aansluit bij die waarde.
Misschien hoef je niet je hele leven te veranderen
Wanneer mensen voelen dat iets ontbreekt, springen gedachten gemakkelijk naar grote veranderingen. Nieuwe baan. Andere relatie. Ander huis. Andere stad. Een compleet nieuwe versie van jezelf. Maar soms ontbreekt er niet per se een ander leven. Soms ontbreekt er iets ín het leven dat je al hebt. Meer avontuur. Meer rust. Meer uitdaging. Meer tijd alleen. Meer echte aandacht voor mensen die belangrijk voor je zijn. Meer creativiteit. Meer dingen doen die nergens nuttig voor hoeven te zijn. Meer ruimte om nieuwsgierig te zijn in plaats van efficiënt. Een relatief kleine verandering kan daardoor soms veel informatie opleveren over waar je werkelijke behoefte ligt.
Behouden, missen, proberen
Je hoeft niet meteen te bedenken wat je met de rest van je leven wilt. Maak het kleiner. Pak papier of je notities en maak drie lijstjes.
1. Wat wil ik behouden?
Welke delen van je huidige leven zijn waardevol? Denk aan mensen, routines, eigenschappen van je werk, plekken, vrijheid, veiligheid of kleine momenten die je niet kwijt zou willen.
2. Wat mis ik?
Waar merk je verlangen naar? Meer uitdaging, rust, verbinding, autonomie, spontaniteit, betekenis, creativiteit, avontuur of iets anders?
3. Wat kan ik proberen?
Kies één kleine stap waarmee je de komende twee weken meer ruimte kunt geven aan iets wat je mist.
Niet om daarmee onmiddellijk je levensvraag op te lossen. Zie het als een experiment. Je verzamelt informatie door iets daadwerkelijk te ervaren in plaats van alles uitsluitend in je hoofd uit te zoeken.
Dankbaar zijn en toch iets missen kunnen tegelijk bestaan
Een veelvoorkomende gedachte is dat verlangen naar iets anders automatisch betekent dat je huidige leven niet goed genoeg is. Maar dat hoeft helemaal niet. Je kunt van je partner houden en tegelijkertijd behoefte hebben aan meer ruimte voor jezelf. Je kunt tevreden zijn met je werk en toch verlangen naar meer uitdaging. Je kunt intens van je kinderen houden en soms terugverlangen naar een versie van jezelf die niet voortdurend verantwoordelijk hoefde te zijn voor iemand anders. Je kunt blij zijn met wat je hebt opgebouwd en merken dat iets wat vijf jaar geleden perfect bij je paste inmiddels minder aansluit. Mensen veranderen. Omstandigheden veranderen. Prioriteiten veranderen. Dankbaarheid betekent niet dat je nooit opnieuw mag kijken of de richting waarin je beweegt nog bij je past.
De valkuil van het perfecte antwoord
Een andere manier waarop levensvragen vast kunnen lopen, is eindeloos analyseren. Je wilt eerst precies weten welke keuze de juiste is. Of je spijt gaat krijgen. Of een andere baan beter wordt. Of een relatie nog toekomst heeft. Of je die opleiding moet doen. Of je over drie jaar nog achter dezelfde beslissing zult staan. Het probleem is alleen dat veel belangrijke levenskeuzes geen garantie vooraf leveren. Je kunt informatie verzamelen, nadenken en zorgvuldig kiezen. Maar uiteindelijk blijft er vaak een deel onzekerheid over. ACT draait daarom niet om wachten tot twijfel volledig verdwenen is. Psychologische flexibiliteit betekent onder andere dat je ook kunt bewegen terwijl onzekerheid aanwezig blijft.

Richting kiezen is iets anders dan zeker weten waar je uitkomt
Wanneer dezelfde levensvraag steeds terugkomt
Sommige existentiële vragen komen tijdelijk voorbij. Andere duiken steeds opnieuw op. Misschien merk je dezelfde onrust iedere zondagavond. Of wanneer je een paar dagen vrij bent en ineens niets hoeft. Misschien voel je het na een verjaardag waarop iemand vraagt hoe het met je gaat. Of wanneer je iemand ziet die een keuze heeft gemaakt die jij ooit ook wilde maken. Wanneer dezelfde vraag regelmatig terugkomt, kan het zinvol zijn om hem niet iedere keer weg te duwen met drukte, afleiding of de conclusie dat je gewoon wat positiever moet denken. Herhalende onrust kan informatie bevatten over iets dat structureel weinig ruimte krijgt.
Je hoeft het antwoord nog niet te weten
Misschien is dat wel het moeilijkste aan levensvragen. Dat je tijdelijk kunt toestaan dat je het antwoord niet hebt. Je kunt onderzoeken. Je kunt iets proberen. Je kunt merken waar je energie van krijgt en waarvan niet. Je kunt ontdekken welke dingen je vooral uit gewoonte doet en welke nog werkelijk aansluiten. Je kunt een gesprek voeren zonder vooraf te weten wat daaruit moet komen. En je kunt kleine stappen zetten zonder dat daar onmiddellijk een compleet nieuw levensplan achter hoeft te zitten. Een levensvraag hoeft namelijk niet het begin te zijn van een radicale ommezwaai. Soms is het gewoon het moment waarop je weer even kijkt naar je eigen kompas.
Misschien is “is dit het nou?” dus niet de verkeerde vraag
We proberen die gedachte vaak zo snel mogelijk kwijt te raken omdat hij onrust veroorzaakt. Maar misschien hoeft hij niet onmiddellijk weg. Misschien kun je hem gebruiken als uitnodiging om opnieuw te kijken. Niet naar wat je volgens anderen zou moeten willen. Niet naar wat op papier verstandig staat. Maar naar wat voor jou betekenis heeft en welke kleine stap daar vandaag bij zou passen.

Niet: hoe zorg ik dat mijn hele leven ineens klopt? Maar: waar wil ik vanaf hier iets meer richting aan geven?
Bronnen
Harris, R. (2019). ACT made simple: An easy-to-read primer on acceptance and commitment therapy (2nd ed.). New Harbinger Publications.
Harris, R. (2022). The happiness trap: How to stop struggling and start living (2nd ed.). Shambhala.
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). Guilford Press.
Bohlmeijer, E., & Hulsbergen, M. (2024). Voluit leven: Mindfulness of de kunst van het aanvaarden, nu als praktisch hulpboek. Boom.
Steger, M. F. (2012). Experiencing meaning in life: Optimal functioning at the nexus of well-being, psychopathology, and spirituality. In P. T. P. Wong (Ed.), The human quest for meaning: Theories, research, and applications (2nd ed., pp. 165–184). Routledge.